Elektrik iki türdür.

Statik elektrik ve Dinamik elektrik.Yaklaşık 2000 yıl kadar önce,Yunanlı bilgin Thales Kehribarın kumaş parçasına sürtülmesi ile küçük kıvılcımlar çıkardığını görmüştü. Statik elektrik ilk kez bu şekilde gözlemlendi.Statik elektrik durgun, pratik olarak iş yapmayan elektrik türüdür, kontrolsüz bir enerji şeklidir ve zaman zaman boşalmalar yapar.Yağmurlu havalarda bulutlar pozitif yüklü statik elektrikle dolarlar, yeryüzü negatif elektrik yüklü olduğu için, yüksek yerlerden bulutlara elektrik atlar buna yıldırım adı verilir. Eğer bu elektrik atlaması buluttan buluta ise o zaman şimşek adını alır. Statik elektriğe; saçımıza sürdüğümüz tarakta, arabadan indiğimizde tuttuğumuz kapı kolunda, televizyon ekranınına elimizi sürdüğümüzde de rastlarız. Statik elektrik elde etmek için yapılan araca Van De Graaf jeneratörü adı verilir bu jeneratörle 20 milyon volt kadar statik elektrik elde edilebilir. İkinci elektrik türü Dinamik,yani hareketli elektriktir. Bu elektrik kaynakları elektron devinimi sağlarlar. Elektronlar negatif kutuptan pozitif kutba doğru hareket ederler.

Dinamik elektrik iki tipdir.

1-) D.C. Direct Current kelimelerinin kısaltılmışıdır.

2-) A.C. Alternatif Current kelimelerinin kısaltılmışıdır.

D.C. elektrik kaynağı hepimizin çok iyi bildiği piller,akümülatörler ve dinamolardır. Piller ve Akümülatörler kimyasal reaksiyonlardan elektrik enerjisi üretirler,akümülatörler ve pillerin bazı tipleri tekrar doldurulabilir ve tekrar tekrar kullanılabilirler.Nikel Kadmiyum piller, Nikel Metal Hidrit piller bu tip pillerdendir .Akümülatörlerin esası sülfürik asit içindeki kurşunun kimyasal reaksiyonudur. Dinamo ise tersine çalışan bir motor dur denilebilir. Kuvvetli bir manyetik alanda dönen bir sargının (bobin) üzerinde elektrik akımı oluşması esasına dayanır. Düz akım denmesinin nedeni burada ki elektriğin bir volt zaman grafiğinde düz bir yol izlemesi nedeni iledir,yani bu elektrik çeşidinin voltajı zamanla değişmez. A.C. Alternatörler vasıtası ile elde edilen elektrik çeşididir. Alternatörleri döndürmek için ise, barajlarda su, elektrik santrallarında çeşitli yakıtlar kullanılır. A.C. denmesinin nedeni bu çeşit elektriğin zamanla yön değiştirmesidir. A.C. nin özelliği transformatör denen aygıtlarla voltajın yükseltilebilmesi veya düşürülebilmesidir. Voltajın yükseltilebilmesi nedeni ile uzak mesafelere daha az kayıpla gönderilen bu çeşit elektrik günlük hayatta en çok kullandığımız elektrik çeşididir. Doğru akım kaynaklarında + ve – kutuplar olduğu halde, alternatif akımda kutuplar yoktur. Dinamo ile Alternatörün bulunuşu ve geliştirilmesinde katkıları olanlar içinde; Michael Faraday, Nicola Tesla ve Zenobe Gramme sayılabilir.İlk pili Alessandro Volta yapmıştır.İlk akümülatör Gaston Plante tarafından 1859 yılında yapılmıştır.

Elektrik Akımı:

Bilindiği gibi metallerin atomlarındaki elektron sayıları metalin cinsine göre değişir. İletken maddelerin atomlarının son yörüngelerinde 4 ‘den az elektron bulunur. Atomlar bu elektronları 8′e tamamlayamadıkları için serbest bırakırlar. Bu yüzden bir İletken maddede milyonlarca serbest elektron bulunur. Bu maddeye elektrik uygulandığında elektronlar negatif (-) ‘den pozitif (+) yönüne doğru hareket etmeye başlar. Bu harekete “Elektrik Akımı” denir.

Birinci Tanımı Otomasyon, bir işin insan ile makine arasında paylaşilmasıdır. Toplam işin paylaşim yüzdesi otomasyonun düzeyini belirler. İnsan gücün yoğun olduğu otomasyon sitemleri yarı otomasyon, makinenin yoğun olduğu sitemlerde tam otomasyon olarak adlandırılırlar.

İkinci olarak Tarihsel Gelişimi Otomasyon sistemlerinin ilk ortaya çikisi sanayi devriminin ardında gerçekleşmiştir. Bu dönemdeki ilkel otomasyon sistemleri, işin kas gücünden alınıp makine gücüne aktarılması planlanmıştır. İşlerin makinelere aktarılması sanayi sektörlerini ivmelendirmiş daha çok talep doğurmuştur. Bunun sonucunda da seri üretim anlayışının da ortaya çikmasiyla otomatik sistemlere duyulan ihtiyaç daha da artmıştır. Bilgisayarın icadı , elektrik- elektronik, vb. alanlardaki hızlı gelişmeler, otomasyon gelişmesini de ivmelendirmiştir. Bu dönemde otomasyon sistemleri ilkellikten kurtulup çok daha kapsamlı süreçler için tasarlanmaya başlanmışlardır. Otomasyon önceden daha çok üretime yardım için kullanıyorken artık bunun yanında üretimin kontrolünü de üstlenmistir. Milenyumla birlikte otomasyon sistemleri altın çagina girmiş ve artık geleceğin olmazsa olmazı olmuştur. Artık bir üretim tesisi için kurulan otomasyon sistemi, tek başina tüm fabrikanın denetim, analiz ve dokümantasyon işlemlerini üstlenebilmektedir.

Üçüncü Özellikleri İşletme kolaylığı sağlar. Personel, üretim ve kontrol giderlerinde tasarruf sağlar. Tekrarlı işlerde stabil şekilde çalisir. Çalismasinin istenildiği sürece kesintisiz çalisir, çalistirir. Sıfıra yakın hata oranıyla çalisir. Personel sayısının asgari düzeyde olmasını sağlar. Sürekli yenilenebilir,geliştirilebilirdir. Tek bir odadan tüm sistem yönetilebilir. Seri üretim sürecini hızlandırır.

Dördüncü Kullanım Alanları İmalat sektörü : Fabrika otomasyon sistemleri İnşaat sektörü : Bina, deprem otomasyon sistemleri Elektrik sektörü : Akıllı sayaç, aydınlatma otomasyon sistemleri Geri dönüşüm sektörü : Su arıtma , atik kağıt değerlendirme otomasyon sistemleri Tekstil sektörü : kumaş boyama otomasyon sistemleri Enerji sektörü : Enerji üretim, denetim,ücretlendirme otomasyon sistemleri Elektronik sektörü : Devre dizayn, üretim otomasyon sistemleri Ayrıca bilişim,telekomünikasyon, ofis yönetimi otomasyon sistemleri de vardır.

Beşinci, Gelecekte OtomasyonOtomasyon sistemleri sanayinin ihtiyaçlarını karşilayan bir yapıdır. Sistem, tasarruf sağladığından; Şirket bu birikimi kendi gelişimi için kullanabilecektir. Büyümek , yurt dışına açılmak, bulunduğu sektörün başinı çeken şirket olmak isteyen her firmanın öncelikli tercihleri arasında yer alacaktır. Popülerliğini daha da arttırarak hızlı gelişimini devam ettirecektir.

Voltaj ile akım arasında, idealde faz farkı olmaz. İndüktif ya da kapasitif yüklerin oluşturduğu etki neticesinde, akım sinyalinin, voltaj sinyaline göre maximum ±90 derecelik fazı kayar. İndüktif ve kapasitif etki neticesinde oluşan voltaj ve akım sinyali arasındaki faz kaymasını düzelterek, ideale yakın (0 derecede) sabit tutmaya yarayan işleme KOMPANZASYON denir.

Pratikte ise,

Elektrik sisteminde, elektrik motoru, bobin vb, mıknatıslanma etkisi ile elektrik enerjisini yine elektrik enerjisine ya da farklı bir enerjiye çeviren cihazların, bu mıknatıslanma etkisi ile Şekil1 de görülebileceği gibi faz akımını geri kaydırmasından (indüktif güç oluşturmasından) dolayı, şebeke üzerinde yaratmış oldukları indüktif reaktif gücü dengeleme ve fazın akımını olması gereken konuma geri çekme işlemine KOMPANZASYON denir.

Dinamik faz kaydırıcılar (senkron motor) ile,

Statik faz kaydırıcılar (kondansatör) ile,

Dinamik Faz Kaydırıcılar (Senkron Motorlar) Senkron motorların uyartım akımlarının değiştirilmesi ile motorun kapasitif veya indüktif olarak çalıştırılması sağlanabilmektedir. Ayrıca senkron motorun şebekeden çektiği reaktif gücün miktarı da, uyartım akımı ile ayarlanabilmektedir. Bundan dolayı, senkron motorlar, dinamik güç kompansatörü olarak kullanılmaktadırlar. Senkron motor, güç kompansatörü olarak kullanılırken, üzerinde herhangi bir yük yok ise, kaynaktan çekeceği aktif güç, sadece mekanik kayıpları karşılamak için gereklidir. Senkron motor, eğer kompanzasyon yapılan sitemde başka bir amaçla kullanılmıyorsa ekonomik değildir. Ekonomik olması nedeniyle reaktif güç kompanzasyon sistemlerinde kondansatörler yoğun olarak kullanılmaktadır. Dinamik faz kaydırıcı olan senkron motorlar, statik faz kaydırıcı olan kondansatörlerin daha ucuz ve kolay bakımlı olmaları nedeni ile tercih edilmezler. Dinamik faz kaydırıcılardan sadece bilginiz olması açısından bahsettik.

Statik Faz Kaydırıcılar (Kondansatörler)

Kondansatörler, statik faz kaydırıcılardır. Kondansatörlerin bakım masrafının olmaması, ekonomik olmaları nedeni ile günümüzde reaktif güç kompanzasyonunda kullanılmaktadırlar. İleride bahsedeceğimiz kompanzasyon konuları, statik faz kaydırıcı olan kondansatörler ile yapılan kompanzasyondur.